Karaçay ve Balkar tiyatrolarının temelleri Kafkas kültürü ile  eski Türk manevi kültürünün karışması sonucunda atılmıştı. Bu karışım sayesinde dünya ve insanın, gerçek ve hayali dünyaların birliği fikrini iddia eden eşsiz felsefe ortaya çıkmıştı. Sonra İslam dini dağlı halkların dünya görüşüne bazı değişiklikler yapmıştı ama yine de geleneksel dünya algısını temellerinden değiştirememişti.

Çoğu başka halklarda  olduğu gibi Karaçay ve Balkarların tiyatrosunun temelinde dini ayin yatıyor. Baş Tanrı’nın onuruna yapılan eski ayinler sırasında rahibin yönettiği koro tarafından seslendirilen şarkılar bu ayine katılanları trans haline getirirdi. Zamanla dini ayinlerin  gerek insan gerekse hayvan olan daha çok yeni katılımcısı olmuştu. Böylece kostümler ve maskeler, kararlaştırılmış oyun dili ortaya çıkmıştı.

Bundan sonra temsil  laik eğlence niteliğini kazanmıştı. Gerçi başka şekle girme sürecine verilen saygı değiştirilmemiş şeklinde günümüze geldi.

Gittikçe temsil konuları daha karmakarışık ve enteresan oluyordu, kahramanların sayısı arttıkça artıyordu, karakter rolleri ortaya çıktı. İçeriğine bakmaksızın hemen her temsile katılan birkaç tür karakter oluştu. Bunların arasında begeul – organizatör, teke – soytarı, gepsorka – cambaz v.b.

İlginç ki Karaçay-Balkar tiyatrosunun aktörleri profesyonel oyunculara dönüşmemişti. Temsillerde oyunculuk onların mali sorunlarını çözmezdi. Kamu bilinci işi eğlenceden kesin ayırıyordu – onlar geleneksel dağlı kültürün  iki ayrı ve ayni derecede gereken alanı olarak algılanıyordu.

Karaçay-Balkar tiyatrosunun temsilleri çok türlü: destansı, komik, turnuva, düğün v.b. olabilir. Bütün bunlara şarkılar, danslar, müzik sesleri eşlik eder.

Malum olduğu gibi tiyatro seyircisiz olamaz. Karaçay-Balkar geleneksel tiyatrosunun özelliği – her an oyuncu ve seyirci yerlerinin değiştirilebilmesi. Onlardan biri gerçek ile hayali dünyaların arasındaki ince sınırı geçince herşey farklı oluveriyor. Tiyatro temsili –  tüm katılanların anlık doğaçlamasıdır. Oyuncular ile izleyiciler arasında tiyatroya öz olan yaratıcılık teması, iletişim kuruluyor. Ta böyle izleyiciler bütün dönemlerde ünlü yönetmenlerin hayalidir.

Kaynak: turkish.ruvr.ru