• İçerik Kategorilerimiz

  • Anket

    Kazakistan'da "renkli devrim" olma ihtimali var mı?

    Yükleniyor ... Yükleniyor ...
  • ankara web tasarim

    Kırgızistan

    15 Mayıs 2012

    Kırgızistan 7 ana başlıkta incelenmektedir. Bunlar:

    1- Temel Sosyal ve Ekonomik Göstergeler,

    2-Coğrafik Bilgiler,

    3-Nüfus,

    4-Doğal Kaynaklar ve Madencilik,

    5-Ülkenin Kısa Tarihçesi,

    6-Genel Ekonomik Durum

    7-T.C. Kırgızistan Temsilcilikleri Adres ve Telefonları

    1-Temel Sosyal ve Ekonomik Göstergeler

    Başkenti : Bişkek

    Yönetim Biçimi : Cumhuriyet                     

    Resmi Dili :Resmi Dil Kırgızca ve Rusça’dır.

    Yüzölçümü : 198.500 km2

    Nüfus : 5,224 milyon kişi

    Kadın : 2,643 milyon (%50.6)

    Erkek : 2,580 milyon (%49.4)

    Nüfus Yoğunluğu (km2/kişi) : 26,4 kişi/ km2

    Yıllık nüfus artışı (%) : 0,6%

    Para Birimi : Kırgız Somu

    Din : Müslüman %85, Hristiyan %14, Diğer %1

    Ortalama Ömür : 67,7 yıl

    Kadın : 71,8 yıl

    Erkek : 63,8 yıl

    Okuma Yazma Oranı (%) : 96,4%

    Yüksek Öğretim Okul Sayısı : 47

    Yüksek Öğretimdeki Öğrenci Sayısı : 236,900

    Hastane Sayısı : 169

    Doktor Başına Düşen Kişi Sayısı : 395

    Gelen Turist Sayısı : 888.000 kişi

    Giden Turist Sayısı : 220.000 kişi

    Eğitim Harcamaları / GSYİH : %5,2 (Bütçe 2008)

    Sağlık Harcamaları / GSMH : %2,4 (Bütçe 2008)

    Üyesi olduğu uluslararası kuruluşlar : BM, AGİT, Avrupa Atlantik OrtaklıkKonseyi (AAOK), ECO, İKÖ, Dünya Bankası, IMF, ILO, Avrupa Kalkınma ve İmar Bankası (EBRD), Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (ICAO), UNIDO, WHO, UNESCO, Uluslararası Finans Kuruluşu (IFC), İslam Kalkınma Bankası, Uluslararası Enerji Ajansı, Asya Kalkınma Bankası, BM Asya Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (ESCAP), Dünya Ticaret Örgütü, Bağlantısızlar Örgütü (gözlemci).

    Vize :Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına 1 ay süreli vize muafiyeti uygulanmaktadır.

    Mesai Saatleri ve Günleri :8:00-17:30 Pzts-Cuma

    Büyük Kentler : Bişkek, Oş, Celalabad.

    Türkiye ile Saat Farkı : Yerel saat Türkiye’den kış saati uygulanan dönemde 4, yaz saati uygulanan dönemde 3 saat ileridir.

    Haftalık Çalışma Saati (Ortalama) :40

    Resmi Tatil Günleri :1 Ocak Yeni Yıl, 7 Ocak

    Ortodoks Noeli, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü, 21 Mart Nevruz Bayramı, 1 Mayıs İşçi Bayramı, 5 Mayıs Anayasa Bayramı, 9 Mayıs Zafer Günü, 31 Ağustos Bağımsızlık Günü .

    Telefon Kodu : 996 (Kırgızistan), 312 (Bişkek)

    Karayolu Uzunluğu : 18.500 km

    Demiryolu Uzunluğu : 372 km (endüstriyel hatlar dahil değildir.) 

    2-Coğrafik Bilgiler:Kırgızistan, 198.500 km² yüzölçümü ile Türkiye’nin yaklaşık dörtte biri büyüklüğünde tarihi İpek Yolu üzerinde yer almaktadır. Ülkenin doğusu ile batısı arasında 925 kilometre, kuzeyi ile güneyi arasında ise 453 kilometre mesafe bulunmaktadır. 

    Ülkede yüksek ve karlı dağlar, derin vadiler, yüksek akış hızına sahip binlerce ırmak ve dağ gölleri bulunmaktadır. % 6’sı ormanlardan ve % 4,2’si buzullardan oluşan ülkenin % 93’ü deniz seviyesinden 1500 metre yüksekliktedir. Tanrı ve Altay sıradağları ülkeyi birbirinden ayrı keskin vadilere bölmekte olup, başlıca vadiler güneyde Fergana, kuzeyde Çüu, batıda Talas ve doğuda Narın’dır.

    Ülkede mevcut 1582 nehirden üçü 200 kilometreden daha uzun olup, 27’si 100 kilometreden uzun, 10 nehir ise yaklaşık 100 km uzunluğundadır. Yüksek dağlardan çıkan düzensiz ve yüksek akış hızına sahip olan nehirler ulaşıma elverişli değildir. Elektrik enerjisi üretimi için kullanılan Narın , Tar, Kurşab, Talas, Alay, Çuy ve Kızılsu başlıca nehirleridir.

    Nehir ve ırmak birlikte değerlendirildiğinde yaklaşık 47 km3’lük bir su kaynağı hacmi ortaya çıkmakta, komşularıyla imzaladığı anlaşmalar uyarınca Kırgız Cumhuriyeti bunun en fazla 12 km3’ünü kullanabilmektedir. Söz konusu 12 km3’lük kaynağın %90’ı tarıma, %7’si sanayiye, geri kalan %3’ü ise içme suyu dahil diğer alanlara kanalize edilmektedir.

    Ülkedeki 3.000’e yakın gölün en büyük ve derini 6202 km² genişliği ile dünyanın 2’nci en büyük dağ gölü olarak bilinen Issık Göl’dür. Bunun dışında Son Gölü ve Narın Gölü ülkenin önemli gölleri arasındadır.

    Ülkede dağlık yapıdan ve deniz seviyesinden ortalama 2.750 metre yükseklikten kaynaklanan karasal bir iklim hüküm sürmektedir. Yağış az , yaz – kış ve gece – gündüz ısı farkı fazla , bitki örtüsü değişkendir. Ortalama yıllık güneşli gün sayısı 247 , yıllık ortalama yağış 300 – 600 milimetredir.

    Kışlar soğuk ve karlıdır. Kar genellikle Kasım ayı sonunda yağar ve Mart ayı sonuna kadar karlı hava görülebilir. Kış aylarında geceleri hava sıcaklığının -30 ila -35 dereceye kadar düştüğü görülmektedir. Yaz aylarında hava sıcaklığı Türkiye’deki karasal iklim özellikleri ile benzerlik gösterir.

    3-Nüfus

    Ülke başkent ve 7 İdari Bölge’ye (ile) ayrılmıştır. Başkent Bişkek’e özel bir statü verilmiştir. İller ve kapsadıkları şehirler şöyledir; 

    1. Başkent : Bişkek ( 824,2 bin kişi) 

    2. Çuy ili( 753,8 bin kişi) : Kant, Karabalta, Tokmak 

    3. Issık – Göl ili (430,8 bin kişi) :Karakol, Balıkçı, Çolponata 

    4. Narın ili ( 266,5 bin kişi) : Narın 

    5. Talas ili ( 214,0 bin kişi) :Talas 

    6. Celalabad ili ( 961,1 bin kişi) :Celalabad, Maylısuu, Taşkömür, Kökyangak 

    7. Oş ili ( 1300,2 bin kişi) :Oş, Kızılkıya, Sülükta, Özgön, Karasuu 

    8. Batken ili (415,8 bin kişi) :Çonkara, Haydarkan, Çek, Cahgijer 

    Nüfusun yaş gruplarına göre dağılımı incelendiğinde ise 0–14 yaş grubunun nüfusun %34,4’ünü, 15–64 yaş grubunun %59,4’ünü, 65 yaş ve üstü yaş grubunun ise %6,2’sini oluşturduğu görülmektedir.

    BDT’deki Kırgızların %88,5’i Kırgızistan’da yaşamaktadır. Geri kalan Kırgızlar başta Özbekistan ve Tacikistan olmak üzere BDT’deki diğer ülkeler dağılmış durumdadır. 80’i aşkın etnik grubun bir arada yaşadığı Kırgızistan’da nüfusun %69,2’si Kırgız, %14,5’i Özbek, %8,7’si Rus, %1,2’si Dungan, %1’i Uygur, %0,7’si Tatar, %0,7’si Türk, %0,5’i Ukraynalı, %0,4’ü Koreli, %0,2’si Alman etnik gruplarından oluşmaktadır.

    Ülkede yerleşik Türk Nüfusu (Ahıska ve Kırım) yaklaşık 35.700 olup, Kırgızistan’da yaşayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı sayısı yaklaşık 6.500’dür.

    Kırgızistan’daki nüfus hareketliliği ile ilgili olarak dikkate alınması gereken bir husus, bağımsızlığı takip eden dönemde hızlı bir şekilde Rus ve Alman etnik kökenli Kırgız vatandaşlarının ülkeyi terk etmeye başlamasıdır.

    2005 yılı Mart ayında yaşanan olaylarla da güçlenen bu eğilime engel olmak ve kalifiye işgücünün Kazakistan ve Rusya pazarlarına kaptırılmasını engellemek amacıyla 2001 yılında Rusça diline Kırgızca ile eşit statü tanınmıştır.

    4-Doğal Kaynaklar ve Madencilik

    Bağımsızlık öncesi dönemde altın, kömür, uranyum ve antimon Kırgız Cumhuriyeti’nin madencilik sektörüne damgasını vurmuştur. Kırgızistan’da çok sayıda altın maden yatağı bulunmaktadır. Halihazırda işletilen madenler Kumtor, Makmal, Solton-Sarı ve Kuran-Jayloo’dur .

    1997 yılında Tien Şan dağlarında Kumtor altın madeninin faaliyete geçmesiyle altın üretimi toplam sanayi üretiminin %40’ına ulaşmıştır. Mevcut rezervlerle Kumtor altın madeninin en az 2010 yılına kadar faliyetine devam etmesi beklenmektedir.

    Ne var ki, madenin giderek azalan üretim hacmi yeni madenlerin açılmasını ve işletmeye konulmasını zorunlu kılmaktadır. Kanada firması Cameko Kumtor altın madenini işletmektedir. Kumtor Başkent Bişkek’in 350 kilometre güney doğusunda ve Çin sınırına 60 kilometre mesafede bulunmaktadır. Kumtor Orta Asya’da yabancı yatırımcılar tarafından işletilen en büyük altın madenidir. Maden bugüne kadar yaklaşık 6,7 milyon ons (208,6 ton) altın üretmiştir. 2008 yılında Kumtor’un üretimi 552.253 ons (17,2 ton) altın olup, GSYİH’ya katkısı %5,1’dir. Sanayi sektörü toplam üretiminde sözkonusu maden % 20,4’lük pay almaktadır. 2008 yılında altın üretim miktarının 17,4-18,6 ton olması beklenmektedir. Bu çerçevede, Ceruy ve Taldı-Bulak’ta yürütülmekte olan iki maden projesi bulunmaktadır. Ceruy’a yönelik yapılan araştırmalar 17 yıllık dönemde 78-83 ton civarında altın üretileceğini göstermektedir. Sözkonusu maden işletmesinin Kırgızistan ihracatındaki payı %28’dir.

    Altın madenciliği dışında madencilik sektörü gelişmemiş bir seviyededir. Özellikle kömür madenciliğinde yatırım yetersizliği gözlemlenmekte ve bu alandaki faaliyetler esas olarak devlet eliyle yürütülmektedir.

    Uranyum madenciliği Minkuş, Aktuz, Kajısay ve Maylısu bölgelerinde verim düşüklüğü nedeniyle durmuş bulunmaktadır. Kökömeren uranyum yatağı Bişkek’in güneyinde, Barskoon uranyum yatağı ise güney-batı tarafında yer almaktadır.

    Diğer bölge ülkeleriyle karşılaştırıldığında, Kırgız Cumhuriyeti’nde petrol ve doğalgazın ekonomiye katkısı göz ardı edilebilir bir seviyede bulunmaktadır. Ancak, 2007 yılının sonunda Rus Gazprom şirketine 2 doğalgaz yatağının keşfi için lisans vermiştir. Söz konusu yataklar ülkenin güneyinde bulunan Kuugart ve Maylısuu-4 kaynaklarıdır.

    5-Ülkenin Kısa Tarihçesi

    Kırgızlar Kuzey Sibirya ve Orta Asya’da yerleşmiş çeşitli gruplardan oluşmuşlardır. Eski Kırgızlar Kuzeybatı Moğolistan’a ait topraklara yerleşmişlerdir. M.Ö. 4. yüzyıldan 3. yüzyıla kadar, Çin sınırlarına devamlı saldıran ve onları Çin Seddi’ni yapmaya zorlayan güçlü, göçebe kabileler arasında sayılmaktadırlar.

    M.Ö. 2. yüzyıldan 1. yüzyıla kadar olan süreçte Hun egemenliğinden ayrılan Kırgız kabileleri Yenisey ve Baykal bölgelerine göçmüşlerdir. Bu bölgede M.S. 6. yüzyıldan 13. yüzyıla kadar hüküm süren ilk Kırgız Devleti “ Kırgız Kaganat”ı kurmuşlardır.

    Orta Asya’nın çeşitli bölgelerine dağılan diğer Kırgız Kabileleri ise Orta Asya’nın tarihinde aktif rol oynamaya devam etmişlerdir. Kırgızlar’ın Orta Asya‘daki birçok insan gruplarıyla olan ilişkisi “40 kabile” anlamına gelen “ Kırgız” ile ifade edilir.

    Asya’da sona eren Moğol üstünlüğü ertesinde, 1700 senesinde kurulan Hokand Devletinin hakimiyetine girmişler, Hokand’ın tamamen Rusya’nın hakimiyetine girmesiyle de Çarlık Rusya’sının etkisi altına girmişlerdir.

    1862’den itibaren Rus askeri güçlerinin işgaliyle karşılaşan Kırgızistan’da, ayaklanmalar ve kanlı bastırmalarla geçen yılların arkasından 1919–1920 yıllarında kesin olarak Sovyet gücü egemen olmuştur.

    SSCB döneminde Kırgızistan önce 1924 anayasasıyla Rus Sovyet Federe Sosyalist Cumhuriyeti içinde Kara Kırgız Özerk Bölgesi olarak yer almış, müteakiben 1925’te adı Kırgız Özerk Bölgesi olarak değiştirilmiş ve 1926’da da Özerk Cumhuriyet olarak yeniden örgütlenmiştir. Birliğin cumhuriyet statüsüne yükseltilmesi ise 1936’da gerçekleşmiştir.

    1940 yılında Kiril alfabesinin uygulamaya konulmasıyla Sovyetler ülkede iyice egemen olmuştur.

    Kırgızistan, Sovyetler Birliği’nin dağılma süreci içine girmesi üzerine 15 Aralık 1990’de egemenliğini, 31 Ağustos 1991’de bağımsızlığını ilan etmiştir.

    Bağımsızlıktan 2005 yılına kadar Cumhurbaşkanlığı görevini Askar Akayev sürdürmüştür. 2005 yılı içinde gerçekleştirilen parlamento seçimlerini muhalafet milletvekillerinin üstün geleceğinin düşünülmesine rağmen Devlet Başkanı Akayev yanlısı milletvekillerinin kazanması, ülkede gerilimi tırmandırmış, muhalifler seçimlerde hile yapıldığını iddia ederek, Cumhurbaşkanı’nın istifasını talep eden bir ayaklanma hareketi başlatmıştır. Kırgızistan’ın güneyinde Oş şehrinde başlayan ayaklanma hareketi sonucunda 24 Mart 2005 tarihinde ise Başkent Bişkek’te yaklaşık 10 bin civarındaki gösterici Başkanlık Sarayı’nı ele geçirmiş, gelişmeler üzerine Cumhurbaşkanı Akayev ülkeyi terk etmiş, devlet başkanlığı ve başbakanlığa muhalefet lideri Kurmanbek Bakiyev getirilerek geçici hükümet kurulmuştur. 10 Temmuz 2005 tarihinde gerçekleştirilen Cumhurbaşkanlığı seçimi sonucunda ise ezici çoğunlukla Kurmanbek Bakiyev Cumhurbaşkanlığı koltuğuna oturmuş, Cumhurbaşkanlığı adaylığından kendisi lehine çekilen Feliks Kulov’u ise Başbakan olarak atamıştır.

    9 Kasım 2006 tarihinde yeni Anayasa Cumhurbaşkanı tarafından imzalanarak yürürlüğe girmiştir.

    6-Genel Ekonomik Durum

    1991 yılında Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla ülke Sovyet Birliği’nin kaynaklarından mahrum kalmış, varlıklar tükenmeye yüz tutmuş, özel tüketimde düşüş görülmüş ve kamu harcamaları artmıştır. Bunun sonucunda 1991-1995 döneminde GSYİH 1990’daki seviyesinin yarısına inmiştir. Tüm ekonomik göstergeler kötüye gitmiş, hiper enflasyon, artan işsizlik ve reel gelirde düşüş yoksulluğun artmasına yol açmıştır.

    1993 yılında ulusal para tedavüle girmiş, fiyatlar serbest bırakılmış, ticaret mevzuatı ile tarım sektöründe yeniden düzenleme yapılmış, varlıklar özelleştirilmiş ve serbest bir ticaret rejimi kabul edilmiştir. Bu sayede ekonomi 1996 yılından itibaren düzelmeye yüz tutmuştur.

    1998 yılında yaşanan Rusya Krizi ertesinde Kırgız ekonomisi istikrara kavuşarak yılda yaklaşık %5 oranında büyümüştür. Tarım ve madencilik sektörleri geleneksel olarak güçlü olarak tanımlanan sektörlerdir. Bunların yanı sıra, inşaat ve enerji ile ulaştırma, ticaret ve hizmet sektörleri alanlarında da sağlıklı bir büyüme gözlemlenmektedir.

    Kırgızistan’ın 2008 yılında büyüme hızı Dünya büyüme hızının üzerinde olmasına rağmen, genel olarak ülkede girişimcilik alanında sıkıntı bulunmaktadır. Üretim metoduyla hesaplanmış olarak, Kırgızistan Cumhuriyeti’nin GSYİH’sı, 2008 yılında Kumtor Altın Madeni üretimi hariç tutulduğunda %5,4 oranında büyüme göstermiştir. Anılan maden üretimi ile beraber değerlendirildiğinde GSYİH’daki artış %7,6’olup, kıyaslama yapılması gerekirse 2007 yılındaki büyüme hızı %8,5 olmuştur. Kişi başına GSYİH 959 ABD Doları olup, geçen yıla kıyasla %6,8 oranında artmıştır.

    Sektörler itibarıyla 2008 yılı GSYİH’nın %29.8’ini Tarım ve Hayvancılık, %19.7’sini Sanayi ve %50.6’sını Hizmetler sektörü oluşturmaktadır.

    2008 yılında reel sektör zor şartlarla karşı karşıya kalmıştır. Ülkedeki elektrik enerjisi problemleri, küresel gıda ve enerji kaynakları fiyatlarının artışı ekonomiye ciddi etki göstermiştir. Sözkonusu faktörler enflasyon artış hızının ve üretim maliyetlerinin artmasına neden olmuş, dolaysıyla girişimcilerin aktivitelerine olumsuz yansımış, ülkedeki iş yapma şartları belirsizliğin artmasına neden olmuştur.

    Mali sektörde 2006 ve 2007 yıllarında sağlanan büyüme ağırlıklı olarak Kazakistan ve Rusya kaynaklı yatırımlarla mümkün olurken, 2008 yılında Dünya krizi nedeniyle yatırımlarda durgunluk meydana gelmiştir.

    Kaynaklar: T.C. Dışişleri Bakanlığı web sitesi, T.C. Başbakanlık İGEME web sitesi, CIA-The World Fact Book, Krygzstan, K.C. Merkez Bankası, K.C. Ulusal İstatistik Kurumu Başkanlığı web sitesi, T.C. Dış Ticaret Müsteşarlığı web sitelerinden derlenmiştir.

    7-T.C. Kırgızistan Temsilcilikleri Adres ve Telefonları

    BİŞKEK BÜYÜKELÇİLİĞİ
    Adres: MOSKOVSKAYA 89, 720040 BIŞKEK/KIRGIZISTAN
    Telefon: (00 996 312 ) 62 23 54 – 62 03 78
    Faks: 00 996 312 66 05 19 – 66 14 58
    biskbe@infotel.kg
    http://biskek.be.mfa.gov.tr

    ASKERİ ATAŞELİK
    Adres:
    MOSKOVSKAYA 89 720040 BIŞKEK/KIRGIZISTAN
    Telefon: 00 996 312- 62 03 79
    Faks: 00 996 312- 66 03 38
    turk@elcat.kg

    MALİYE MÜŞAVİRLİĞİ
    Adres:
    MOSKOVSKAYA 89 720040 BİŞKEK/KIRGIZİSTAN
    Telefon: 00 996 312- 66 36 46
    Faks: 00 996 312 66 36 46
    biskbemaliyemus@hotmail.com

    EĞİTİM MÜŞAVİRLİĞİ
    Adres:
    MOSKOVSKAYA 171, 720010 BİŞKEK/KIRGIZİSTAN
    Telefon: 00 996 312 21 34 40- 21 34 41- 21 34 50
    Faks: 00 996 312 61 01 14
    bisemus@hotmail.com

    KÜLTÜR MÜŞAVİRLİĞİ
    Adres:
    BOKONBAEVA 104 A, 2 nd FLOOR 720040 BİŞKEK
    Telefon: 00 996-312 62 72 17
    Faks: 00 996-312 66 25 22
    infoturkey@list.ru

    DİN HİZMETLERİ MÜŞAVİRLİĞİ
    Adres:
    MOSKOVSKAYA 89 720040 BİŞKEK/KIRGIZİSTAN
    Telefon: 00 996 312 – 60 05 50
    Faks: 00 996 312- 66 03 97

    TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ
    Adres:
    BOKONBAEVA 104 A, 3 rd.FLOOR 720040 BİŞKEK / KIRGIZİSTAN
    Telefon: 00 996 312 – 62 72 14
    Faks: 00 996 312 – 66 77 49
    dtm_biskek@yahoo.com

    EKONOMİ MÜŞAVİRLİĞİ
    Adres:
    MOSKOVSKAYA STR.89 720040 BIŞKEK/KIRGIZISTAN
    Telefon: 00 996 312 62 72 54
    Faks: 00 996 312 66 36 46
    tercan.tiryaki@hazine.gov.tr

     

    Yorumlarınızın Yönetici Onayını Beklemesini İstemiyorsanız, Üye Olmak İçin Tıklayınız

    Misafir Olarak Yorum Yapın