• İçerik Kategorilerimiz

  • Anket

    Kazakistan'da "renkli devrim" olma ihtimali var mı?

    Yükleniyor ... Yükleniyor ...
  • ankara web tasarim

    Türkmenistan

    15 Mayıs 2012

    Türkmenistan 7 ana başlıkta incelenmektedir. Bunlar:

    1- Temel Göstergeler,

    2-Coğrafik Bilgiler,

    3-Nüfus Yapısı ve Dil,

    4-Doğal Kaynaklar ve Madencilik,

    5-Ülkenin Kısa Tarihçesi,

    6-Genel Ekonomik Durum,

    7-T.C. Türkmenistan Temsilcilikleri Adres ve Telefonları

    1- Temel Göstergeler,

    Devletin Adı : Türkmenistan

    Başkenti : Aşkabat

    Yönetim Biçimi : Başkanlık Sistemi

    Resmi Dili : Türkmence

    Dini : İslam

    Para Birimi : Manat (DM)

    Üyesi olduğu uluslararası kuruluşlar : BM, AGİT, IMF

    Döviz Kuru : 1 USD=2.843 Manat (Alış)

    1 USD=2.864 Manat (Satış)

    Yüzölçümü : 488.100 km²

    Nüfus : 5.400.000

    Yıllık nüfus artışı (%) : %2.5

    Nüfus Yoğunluğu (km²/kişi) : 11,1 kişi/km²

    Mesai Saatleri ve Günleri : Pazartesi – Cuma 09:00-18:00

    (bazı devlet daireleri Cumartesi günleri öğlene kadar da çalışmaktadır)

    Vilayetler (ve Başkentleri) : Ahal (Aşkabat), Balkan (Balkanabat), Daşoğuz (Daşoğuz), Lebap (Türkmenabat), Mari (Mari)

    Türkiye ile Saat Farkı : Yaz saati+2 saat, Kış saati+3 Saat

    Haftalık Çalışma Saati (Ortalama) : 40 saat

    Uluslararası Telefon Kodu : +993

    Ortalama Ömür

    Kadın : 65 yıl

    Erkek : 58 yıl

    Okuma Yazma Oranı (%) : %98,8

    Karayolu Uzunluğu :24.000 km

    Demiryolu Uzunluğu :3.000 km

    Resmi Tatil Günleri: 1 Ocak Yeni Yıl Bayramı, 12 Ocak Anma Günü (Göktepe Savaşı’nda ölenleri anma günü), 19 Şubat Bayrak Bayramı, 20-21-22 Mart Nevruz bayramı ve Bayanlar Günü , 8 Mayıs Türkmen kahramanları Anma Günü, 9 Mayıs Zafer Bayramı, 18 Mayıs Kalkınma ve Birlik Günü (Anayasa Bayramı, 6 Ekim Milli Yas Günü (1948 Depreminde vefat edenleri anmak için), 27-28 Ekim Türkmenistan’ın Bağımsızlık Bayramı , 12 Aralık Tarafsızlık Bayramı

    2-Coğrafik Bilgiler,

    Orta Asyada yer alan Türkmenistan, kuzeyde Özbekistan, kuzeybatıda Kazakistan, batıda Hazar Denizi, güneyde İran, güneydoğuda Afganistan ile çevrilmiştir. Batıdan Doğuya 1100 km. Kuzeyden Güneye 650 km’lik bir alana yayılmıştır. Ülkenin %80’ini Karakum çölü kaplamıştır. Geriye kalan %20’sinin %3’ünü ekilebilir alanlar, %63’ünü çayır ve otlaklar, %8’ini ormanlar, %26’sını diğer alanlar oluşturmaktadır. Ülkenin Güneyinde Köpetdag ve Kugitang dağları en önemli yükseltilerdir. Turan çukurluğu ise ülkenin en derin kısmını oluşturur. Topraklarının önemli bir kısmı çöl olan Türkmenistan’ın en önemli su kaynağı, Tacikistan ve Özbekistan topraklarından da geçen Amuderya nehridir. Ülkenin orta ve batı kesiminde doğal su yolu bulunmamakla beraber, dünyanın insan yapımı en büyük kanallarından olan Karakum Kanalı Amuderya nehrinin sularını Mari ve Aşkabat bölgesine taşımaktadır. Kanal, büyük kesimi çöl olan ülke için hayatı önem taşımakta, 950.000 hektarlık alanda sulama kanal vasıtası ile yapılmakta, ayrıca Aşkabat şehrinin içme suyu da buradan karşılanmaktadır. Hazar Denizine dökülen Atrek, Karakum çölünde kaybolan Tecen ve Murgab önemli nehirlerdir. Ülkede karasal iklim hakim olup, yazlar sıcak kışlar sert geçmektedir. Uzun geçen yaz aylarında sıcaklık 30 ile 50 derece arasında değişmektedir. Kış aylarında ortalama sıcaklık –4 derece civarında olup, kuzey bölgelerinde bazen –33 dereceye kadar düşmektedir. Yağışlar en çok Mayıs ayında görülmektedir. Mevsim dönümlerinde İran ve Afganistan yönünde esen şiddetli kum fırtınaları olmaktadır. Yeraltı sularının düzensiz yükselişi, sularda tuz oranının artışı, kötü sulama yöntemleri sonucu su gölcüklerinin oluşması, Hazar Denizinin kirlenmesi, Amuderya Nehrinin büyük oranda sulamada kullanılması sonucunda Aral Gölünün (Özbekistan) kuruması ve çölleşme önemli çevre problemleri olarak gözükmektedir.

    3-Nüfus Yapısı ve Dil,

    Resmi olarak nüfus sayımı yapılmamakta ve resmi olarak açıklanmamaktadır. Ancak, ülke nüfusu Economic Inteligence Unit tahminlerine gore 4.8 milyondur.T.C. Aşkabat Büyükelçiliği Çalıma Müşavirliği raporlarında “Resmi olarak nüfus sayımı yapılmamakta ve resmi olarak açıklanmamaktadır. Ancak, çeşitli resmi görüşmelerde 2008 yılı için 5.400.000 olarak ifade edilmiştir.” denilmektedir.

    Bağımsız devletler topluluğu içerisinde alan büyüklüğü açısından dördüncü sırada yer alsa da nüfusu oldukça azdır. Nüfusun %90′a yakını Türkmen olup diğer etnik gruplar Özbekler, Ruslar, Kazaklar, Tatarlar, Azeriler, Ermeniler ve Ukraynalılar’dır.

    Türkmenistan’da 12 Nisan 1993 tarihinden itibaren Kiril harflerinin bırakılması, belli bir süre sonra da Latin harflerine (alfabesine) geçilmesi kararlaştırılmıştır.

    Türkmence ülkenin resmi dilidir. Bunu yanı sıra Rusça yaygın olarak kullanılmaktadır. Ayrıca Türkmenistan’ın kuzeyinde de Özbek azınlıklar tarafından Özbekçe kullanılmaktadır.

    4-Doğal Kaynaklar ve Madencilik,

    Türkmenistan’ın en büyük gelir kaynağı olan doğalgaz üretimi, bir devlet kuruluşu olan “Türkmengaz” tarafından gerçekleştirilmektedir. Türkmenistan’ın resmi kaynaklara göre doğalgaz rezervleri 2 trilyon m³, petrol rezervleri ise 400 milyon ton seviyelerindedir. 2008 yılında 72 milyar m³ doğalgaz ve 10,5 milyon ton ham petrol üretilmiştir. Üretilen doğalgazın yaklaşık 42 milyar m3′lük kısmı Rusya’ya, 14 milyar m3’lük kısmı İran’a ihraç edilmiş, 16 milyar m3’lük kısmı yurtiçi piyasada tüketilmiştir Türkmenistan, 2020 yılına kadar enerji sektörüne 60 milyar dolarlık yatırım yaparak yıllık üretim kapasitesini 240 milyar m³ doğalgaz ve 100 milyon ton petrol seviyesine çıkarmayı hedeflemektedir.

    Türkmenistan’ı Afganistan üzerinden Pakistan ve Hint Okyanusu’na bağlayacak olan TAP Boru Hattı Projesi de gündemde olan projelerden olup, 1600 km. uzunluğunda ve 33 milyar m³ kapasiteli olması planlanan bu hat ile Türkmen gazı Uzak Doğu pazarlarına da ulaşabilecektir.

    Bunun yanısıra Türkmenistan son yıllarda yakın ilişkiler geliştirdiği Çin Halk Cumhuriyeti ile, 2006 yılı başında 30 yıl süreyle yılda 30 milyar m³ doğalgaz alımını içeren bir anlaşma imzalamıştır. Boru hattının inşaası 2008 yılı başı itibarı ile başlamış olup, 2010 yılında gaz sevkiyatına başlanmıştır.

    Türkmenistan, doğalgazın yanısıra petrol endüstrisini de geliştirmek için çeşitli girişimlerde bulunmaktadır. 1990’lı yıllarda 3 milyon ton seviyelerinde olan petrol üretimi, 2000’li yıllarda 10 milyon ton seviyelerine çıkmıştır. Sektöre daha fazla yabancı yatırım çekilmesi hedeflenmekte, ancak üretim-paylaşım anlaşmalarının içerdikleri yabancı ortaklara getirilen şartlar ve genel olarak ülkedeki yatırım ortamının yetersizlği buna engel teşkil etmektedir. Ülkenin iki rafinerisi olan Hazar kıyısındaki Türkmenbaşı Rafinerisi ve Özbekistan sınırındaki Seydi Rafinerisi, Türk firmalarının da yer aldığı projeler ile son yıllarda yenilenmişlerdir.

    Bunların yanısıra, ülkede sodyum sülfat, krom sülfür, kurşun, brom, bentonit, tuz, kükürt, potasyum, kaya tuzları, baz ve nadir metaller, sülestin, maden suları, yapı malzemeleri vb. değişik türden maden yatakları da bulunmaktadır.

    5-Ülkenin Kısa Tarihçesi

    Türkmenler Türklerin Oğuz boyundandır. 1071 Malazgirt Zaferiyle Türklere Anadolu’nun kapılarını açan Selçuklu Sultanı Alparslan’ın Türk ve Türkmen halklarının ortak atasıdır. Öte yandan Türkmence, Azerice, Türkiye ve Horasan Türkçeleri birlikte Türk dilinin Oğuz Türkçesi grubunu oluşturmaktadır.

    Türkmen adına tarihte ilk olarak 10. yüzyılda rastlanmaktadır. Bu ad, genel olarak yerleşik hayata geçmiş Türkler için, ağırlıklı olarak da Müslüman Oğuz boyları için kullanılmaktadır. Uzun yıllar bölgede yaşayan Türkmenler, Safevi Hükümdarı Nadir Şah’tan sonra İranlılar ile Hivelilerin saldırılarına maruz kalmış ve 1835’ten itibaren Merv (günümüzde Mari) bölgesine doğru yayılmaya başlamışlardır. Türkmenler, 1856 ve 1860 yıllarında İranlılar ile savaşmış ve ağır kayıplar vermiştir. 1879 yılında ise Ruslar Türkmen topraklarına girmiş ve Türkmenleri hakimiyetleri altına almışlardır. Çarlık Rusyası’nın işgali altındaki Türkmenler zaman zaman ayaklanmışlarsa da başarılı olamamış, 1924 yılında Türkmenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kurulmuştur. Türkmen lideri Cüneyt Han, 1927 yılında Sovyet kuvvetleri karşısında son çatışmasını da kaybedince Türkmenistan’ı terketmek zorunda kalmıştır. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği hakimiyeti altında kaldıkları yaklaşık 80 yıl boyunca kendi kimliğini ve kültürünü korumaya çalışan Türkmenler için 1990 yılı, yeniden doğuşun tarihi olmuştur. Türkmenistan, 22 Ağustos 1990 tarihinde egemenliğini, 27 Ekim 1991’de ise bağımsızlığını ilan etmiş, Türkmenistan’ı ilk tanıyan ülke Türkiye olmuştur.. Bağımsızlık öncesinde Mayıs 1990′da Türkmence ülkenin resmi dili olarak kabul edilmiş, 27 Ekim 1990′da ise Saparmurat Niyazov Cumhurbaşkanı seçilmiştir. Bağımsız Türkmenistan devletinin yeni Anayasası 18 Mayıs 1992′de Parlamento tarafından oybirliği ile kabul edilmiş ve 21 Haziran 1992′de halkoyuna sunularak onaylanmıştır. 1992 yılında kabul edilen Türkmenistan Anayasası’nda bugüne değin 1995, 1999, 2003 ve 2006 yıllarında değişiklik yapılmıştır. Yeni Anayasa ise 26 Eylül 2008 tarihinde kabul edilmiştir.

    Türkmenistan’ın ilk Cumhurbaşkanı Saparmurat Türkmenbaşı’nın 22 Aralık 2006 tarihindeki vefatının ardından Sayın Gurbangulu Berdimuhammedov, 11 Şubat 2007 tarihinde yapılan Devlet Başkanlığı seçimlerini oyların %89’unu alarak kazanmış ve 14 Şubat 2007 tarihinde yapılan Olağanüstü Halk Maslahatı toplantısında Devlet Başkanlığı görevine atanarak, Türkmenistan’ın ikinci Cumhurbaşkanı olmuştur.

    Türkmenistan, BM Genel Kurulu’nun 12 Aralık 1995 tarihinde aldığı bir kararla “Daimi Tarafsız Ülke” statüsü kazanmıştır. Bu statü Türkmenistan dış politikasının temel unsurudur.

    6-Genel Ekonomik Durum

    Türkmenistan, diğer eski Sovyet Cumhuriyetlerine göre SSCB’nin dağılmasından en az etkilenen ülke olmuştur. 1992 ve 1993 yıllarında dünya fiyatlarıyla doğal gaz ihraç edilmesine başlanmasıyla, ülke ekonomisinde ve dış ticaret dengesinde önemli iyileşmeler gözlenmiştir. Bu olumlu gelişmeyle birlikte, 1993-1994 yıllarında Ukrayna’nın ve diğer BDT ülkelerinin gaz borçlarını ödeyememesi Türkmenistan ekonomisinde bir likidite krizi yaratmış, 1993-1995 yılları arasında milli gelir yüzde 30 azalmış ve ekonomiye yüzde 1700′lere varan bir hiperenflasyon ortamı hakim olmuştur.

    1996 yılında dış ticaret ve döviz kuru rejiminde bazı reformlar başlatan Türkmen Hükümeti 1997′den itibaren enflasyonu denetim altına alabilmiştir. Ancak 1997′de hem tarımda kötü hasat alınması, hem de Mart 1997′den itibaren Rusya üzerinden BDT ülkelerine gaz verilmesinin durdurulması milli gelirin yüzde 17 oranında azalmasına yol açmıştır.

    1997-1998 yıllarında Türkmen doğalgaz ihracatının Rusya tarafından engellenmesi ülke dış ticaret ve yatırım işlemlerinin finansmanını zorlaştırmış; pamuk rekoltesinde yaşanan istikrarsızlık da bunlara eklenince ülkenin mali imkanları olumsuz etkilenmiştir. Bu dönemde doğalgaz ihracatından döviz elde edilememesi ile döviz sıkıntısı başlamış, resmi kur ve piyasada uygulanan karaborsa kur arasındaki farkı giderek açılmıştır. 1999 yılının ikinci yarısında bu fark yüzde 200′lük oranlarla ifade edilir hale gelmiştir. Hükümetin ihracatı arttırma politikalarına ağırlık vermesi sonucunda ülkede elde edilen hammaddelerin işlenip ihraç edilmesi öncelik kazanmıştır. Özellikle tekstil ve petrokimya sektöründe bu konu ile ilgili önemli adımlar atılmıştır.

    Ukrayna’ya doğalgaz ihracatının yeniden başlaması ile; 1999 yılının Ocak-Ağustos döneminde gerçekleştirilen ihracat, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 135 artış göstermiş, aynı dönemde ithalattaki artış ise yüzde 9.2′de kalmıştır. Bu olumlu gelişmeler sonucunda cari işlemler açığı 1999 yılında önemli ölçüde azalmıştır.

    1999 yılının ilk 7 ayında petrol ve sanayi üretimleri yüzde 18 artmıştır. Ülke ekonomisinde yaşanan bu olumlu gelişmeler sonucu milli gelirinin yüzde 10 oranında arttığı tahmin edilmektedir.

    2000-2010 dönemini kapsayan Sovyet tarzı bir “Sosyal ve Ekonomik Dönüşüm Stratejisi” uygulamakta olan Türkmenistan, 2003 yılında bu stratejiye 2020 yılına kadar olan dönemi de içine alan yeni bir uzun vadeli kalkınma programını eklemiştir. Bu stratejiye göre ithal ikamesine dayalı ve belli sektörler için yüksek üretim hedeflerinin konulduğu bir plan benimsenmiştir. Bununla birlikte yapıcı reformların yetersizliği ve ülkedeki siyasi durum nedeniyle ülkeye giren yabancı yatırım da kısıtlı seviyelerde kalmıştır.

    Türkmenistan’ın ekonomik yapısı, doğal gaz, petrol ürünleri, pamuk ve tekstil sanayi, buğday ve gıda işleme sanayi üzerine şekillendirilmiştir.

    Bağımsızlığın kazanılmasından sonra piyasa ekonomisine geçiş sürecinde gerçekleştirilmesi gereken özelleştirme faaliyetleri aradan geçen yıllara rağmen çok yavaş ilerleme kaydetmiştir.

    2008 yılı Türkmenistan’da ekonomik açıdan büyük değişimlerin yaşandığı bir yıl olmuştur. İlk olarak benzin fiyatları yaklaşık %900 artırılarak dünya seviyelerine çekilmeye çalışılmıştır. Bunun yanısıra her araba sahibine aylık 120 lt. ücretsiz benzin verilmesine yönelik bir karne uygulaması getirilmiştir. Halka neredeyse ücretsiz olarak sağlanan doğalgaz, elektrik, su ve şehiriçi telefon hizmetlerinin de ücretlerinin benzer şekilde artması beklenmektedir. Bunun yanısıra, uzun süredir izlenen çifte kur politikası, 2008 yılının ilk aylarında yapılan işlemlerle eşitlenmiştir. 24.000 manat seviyelerinde seyreden dolar kuru aşağıya, 10 yıldır 5.200′de sabit olan resmi kur ise yukarıya çekilerek 14.215′e eşitlenmiştir. Tüm bu gelişmeler, uzun yıllardır resmi kurdan yapılan uçak bileti ödemeleri, telefon ücretleri, gümrük vergileri gibi ödemelerin bir anda yaklaşık 3 kat artması ile sonuçlanmış, buna rağmen reel sektördeki fiyatların yeni kura göre düşürülmemesinin de etkisi ile ülkede ani bir fiyat yükselişi baş göstermiştir.

    7-T.C. Türkmenistan Temsilcilikleri Adres ve Telefonları

    AŞKABAT BÜYÜKELÇİLİĞİ
    Adres: SHEVCHENKO STR.9 ASHGABAT- TURKMENISTAN
    Telefon: 00 993-12 35 41 18-35 34 67
    Faks: 00 993-12 39 19 14
    http://askabat.be.mfa.gov.tr
    Görev Bölgesi: Türkmenistan
    Bağlı Birimler

    ASKERİ ATEŞELİK
    Adres: SHEVCHENKO ST.9, ASHGABAT-TURKMENISTAN
    Telefon: 00 993-12 39 22 35-
    Faks: 00 993-12 39 22 35
    reyildiz@online.tm
    Görev Bölgesi: Türkmenistan

    MALİYE MÜŞAVİRLİĞİ
    Adres: SHEVCHENKO STR.9 ASHGABAT/TURMENİSTAN
    Telefon: 00 993-12 39 24 23
    Faks: 00 993-12 39 24 23
    Görev Bölgesi: Türkmenistan

    EĞİTİM MÜŞAVİRLİĞİ
    Adres: SHEVCHENKO STR. 41/A, ASHGABAT/TURKMENİSTAN
    Telefon: 00 993-12 51 13 31
    Faks: 00 993-12 47 45 96
    Görev Bölgesi: Türkmenistan

    ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK MÜŞAVİRLİĞİ
    Adres: Shevchenko No: 9 Ashgabat TÜRKMENİSTAN
    Telefon: 00 993 12 39 05 87
    Faks: 00 993 12 39 05 87
    askabat@csgb.gov.tr

    KÜLTÜR MÜŞAVİRLİĞİ
    Adres: SHEVCHENKO STR.9, ASHGABAT-TURKMENİSTAN
    Telefon: 00 993-12 39 24 26
    Faks: 00 993-12 39 24 26
    Görev Bölgesi: Türkmenistan

    DİN HİZMETLERİ MÜŞAVİRLİĞİ
    Adres: SHEVCHENKO STR. 41/A, ASHGABAT-TURKMENİSTAN
    Telefon: 00 993-12 47 99 32
    Faks: 00 993-12 47 99 32
    Görev Bölgesi: Türkmenistan

    BASIN MÜŞAVİRLİĞİ
    Adres: SHEVCHENKO STR.9, ASHGABAT-TURKMENISTAN
    Telefon: 00 993-12 39 22 60
    Faks: 00 993-12 39 22 60
    ppaskoff@online.tm
    Görev Bölgesi: TÜRKMENİSTAN

    TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ
    Adres: SHEVCHENKO, 9 ASHGABAT, REPUBLIC OF TURKMENISTAN
    Telefon: 00 99312 – 35 01 33
    Faks: 00 99312 – 39 23 29
    dtasg@online.tm

    EKONOMİ MÜŞAVİRLİĞİ
    Adres: SHEVCHENKO, 41/A, ASHGABAT-TURKMENİSTAN
    Telefon: 00 993 12 27 65 31
    Faks: 00 993 12 27 65 31
    hm_ashgabat@yahoo.com

    TİKA Türkmenistan Temsilciliği

    Mugallımlar Caddesi, 1. Geçit, No: 4 Aşgabat, TURKMENISTAN
    E-Posta Adresi:
    askabat@tika.gov.tr
    Tel: (00.99.312) 27 63 73

    (00.99.312) 27 36 70 
    Faks: (00.99.312) 27 62 42

    Kaynaklar: T.C. Başbakanlık İGEME Türkmenistan Ülke Profili,2009; T.C. Aşkabat Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği 2008 yılı Türkmenistan’ın Genel Ekonomik Durumu ve Türkiye ile Ticari-Ekonomik İlişkileri Raporu, Temmuz 2009,Aşkabat; raporlarından derlenmiştir.

     

    Yorumlarınızın Yönetici Onayını Beklemesini İstemiyorsanız, Üye Olmak İçin Tıklayınız

    Misafir Olarak Yorum Yapın