• İçerik Kategorilerimiz

  • Anket

    Kazakistan'da "renkli devrim" olma ihtimali var mı?

    Yükleniyor ... Yükleniyor ...
  • ankara web tasarim

    Moğolistan

    15 Mayıs 2012

    Moğolistan 7 ana başlıkta incelenmektedir. Bunlar:

    1- Temel Göstergeler,

    2-Coğrafik Bilgiler,

    3-Nüfus,

    4-Doğal Kaynaklar ve Madencilik,

    5-Ülkenin Kısa Tarihçesi,

    6-Genel Ekonomik Durum,

    7-T.C. Moğolistan Temsilcilikleri Adres ve Telefonları

    Başkenti : Ulan Bator

    Yüzölçümü : 1.565.500 km kare

    Nüfus : 2.683.500 (2008 yılı)

    Nüfus Yoğunluğu(km2 /kişi): 0.583

    Tr ile saat farkı : +5 saat

    Resmi Tatil Günleri : 1 Ocak Yılbaşı-Beyaz Ay Bayramı, 8 Mart Uluslararası Kadınlar Günü, 1 Haziran Anne ve Çocuk Bayramı, 11-13 Temmuz Ulusal Bayram Naadam-Halk Devrimciliği Yıldönümü, 26 Kasım Bağımsızlık Günü

    Uluslararası Telefon Kodu : +976

    Ortalama Ömür : 67,23

    Kadın 70.98

    Erkek 63.69

    Okuma Yazma Oranı : %97.6

    Karayolu Uzunluğu : 6.545 km

    Demiryolu Uzunluğu : 1.815 km

    2-Coğrafik Bilgiler: Moğolistan Rusya Federasyonu ve Çin Halk Cumhuriyeti arasındadır ve denize çıkışı mevcut değildir. Moğolistan arâzisinin büyük bölümü yayla görünümündedir. Yalnız ülkenin güneydoğusunda Gobi Çölü yer alır. Devletin doğudan batıya uzunluğu 2.367 km, kuzeyden güneye ise 1.258 kilometredir. Ortalama yüksekliği 1.580 m olan bu dağlık ülkenin kuzey batısı güneydoğuya nazaran daha yüksektir.

    Ülkenin içinde ve sınırlarında birçok dağ silsilesi yer alır. Rusya ile kuzeybatı sınırı boyunca Tanno-Ola Sıradağları yükselir. Kuzeydoğuda Kentei Dağları vardır. Ülkenin batı iç kısmında Hangay Dağları yer alır. Moğolistan ve Gobi Altayları batıdan güneydoğuya doğru Çin sınırı yakınlarına kadar uzanır. Altayların en yüksek zirvesi olan 4.653 m yüksekliğindeki Tabun Boğdo, kuzeybatıda ilk silsile üzerinde bulunur.

    Kuzeydeki nehir vâdileri, bilhassa Selenga ve Orkun verimlidir. Kerulen Vâdisi, Doğu Moğolistan’a doğru geniş bir anayol meydana getirir. Çok sayıda tuz gölleri ve denize çıkışı olmayan nehirleriyle ülke topraklarının üçte ikisi, İç Asya’da suyunu dışarı akıtmayan havzada yer alır. Sâdece Kerulen ve Onon nehirleri Büyük Okyanus’a dökülür. Ülkenin belli başlı gölleri: Ubas Nor, Hara Usu, Airik Nor, Kirgis Nor ve Hubsugul’dur.

    Moğolistan’ın büyük bölümünde, az yağış ve büyük sıcaklık değişikliklerine sâhip, sert bir kara iklimi hüküm sürer. Genellikle yaz yağmurları şeklinde olan yağış, ülkenin değişik kısımlarında yılda 100 ilâ 300 mm arasında değişir. Aşırı soğukla gelen hafif kar, ülkenin kuzey kısmında devamlı donmuş olarak kalan, önemli bir kuşağı meydana getirir.

    Sıcaklık farkı oldukça büyüktür. Ulan Bator’da ocak ayındaki sıcaklık ortalaması -28°C, temmuz ayındaki ise 18°C’dir. En yüksek ve en düşük sıcaklıklar daha da büyüktür. Kışın ırmaklar ve göller donar. Kuvvetli toz ve kum fırtınaları görülür.

    Gobi hâriç, Moğolistan’ın büyük bölümü hayvancılığa imkân veren çimenlik ve çayır hâlindedir. Dağlar, kuzey batıdaki hâriç, genellikle çıplaktır (ağaçsızdır). Ülkenin çoğu bölgelerinde vahşî hayvanlar bulunur. Bunlardan bol miktarda bulunan büyük memeli hayvanlar arasında koyun, geyik, ren geyiği (bilhassa Hubsugul Gölü çevresinde) bâzı vahşî deve ve atlar sayılabilir. Her yerde bulunan dağ sıçanı (marmota) sistemli olarak kürkü için avlanır. Moğol Paleontolojistlerinin yaptığı keşifler, ülkede bol miktarda dinozor fosilleri bulunduğunu göstermektedir. Mâden kömürü, tungsten, bakır, molibden, altın, kalay ülkenin yeraltı zenginliklerini teşkil eder. Moğolistan bakır zenginliği bakımından Asya’da birinci, dünyâda ilk on sırada yer alır.

    3-Nüfus: 2.683.500’lik Moğolistan nüfusunun %76’sını Halha Moğolları, %8’ini diğer Moğollar, %5’ini Kazaklar ve kalanını diğer Türk kökenli halklar, Ruslar ve Çinliler meydana getirir.

    En kalabalık Moğol azınlık grupları, batı eyâletlerinde yaşayan Oryatlar ve Ulan Bator’un kuzeyinden îtibâren Rusya sınırına kadar, esas olarak Selenga Vâdisinde oturan Buryatlardır. Güneydoğuda Dariganga Moğolları, kuzeybatıda Hubsugul Gölü yakınında Darhat Moğolları vardır.

    Müslüman Kazaklar, Moğol olmayan en kalabalık azınlık grubu olup ülkenin batı kesiminde muhtar bir arâziye sâhiptirler. Sınırlı sayıdaki Ruslar, Ulan Bator ve diğer yerleşim merkezlerinde bulunur. 10.000 civârındaki Çinli nüfus, ülkenin inşâat sektöründe önemli rol oynar.

    Moğolistanın nüfus politikası , 2010-2015 yılları arasında yıllık ortalama nüfus artış oranının % 18’in altına düşmeyecek şekilde devam ettirilmesi için uygun koşulların sağlanmasını hedeflemektedir. 2004 yılı itibariyle nüfus artışı % 1.43 olarak gerçekleşmiştir.

    Toplam nüfusun % 48.8’ini erkekler (1.284.400), % 51.2’sini ise kadınlar (1.350.800) oluşturmaktadır.

    Moğolistan dünyanın en seyrek nüfuslu ülkelerinden birisidir. Ayrıca, nüfusun büyük bir bölümü belli başlı merkezlerde (örneğin, başkent Ulan Bator’da toplam nüfusun 1/3’ünden fazlası yaşamaktadır) toplanmıştır. Nüfus artışıyla birlikte, nüfus

    Yoğunlu da artmaktadır.

    4-Doğal Kaynaklar ve Madencilik:

    Madencilik sektörü ülkenin en önemli sektörü niteliğindedir. Endüstriyel çaplı ilk madencilik çalışmalarına XX. yüzyılın başlarında başlanmıştır. Altın madenciliği 1901’de, kömür madenciliği 1912 yılında başlamıştır. Moğolistan sınai çıktısının %50’si madencilik sektöründen elde edilmektedir. Moğolistan’da 80’in üzerinde maden rezervi tespit edilmiştir. Ancak, bu madenlerden sadece tren yolu üzerindekiler değerlendirilmektedir. Zengin maden kaynakları yabancı yatırımcıların ilgisini bu alana çekmiştir. En çok çıkarılan madenler bakır, altın ve fluorite olmuştur; bununla birlikte, uranyum, kömür, tungsten, molybdenum, fosfor, çinko da mevcuttur.

    Asya’nın en büyük bakır madeni Moğolistan’dadır; buna ek olarak dünya fuorspar üretiminin %3,4’ü (2002), altın üretiminin %0,5’i (2002) ve kömür üretiminin %1’i (2000) Moğolistan’da gerçekleştirilmektedir. Günümüzde Moğolistan’da 80 çeşit maden olduğu bilinmektedir. Son yıllarda madencilik araştırmalarında hızlı bir artış olmuştur; buna rağmen Moğolistan’ın %70’i hala madencilik keşfi ve lisanslaması için beklemektedir.

    Madencilik Moğolistan’ın en önemli sektörüdür ve bu sektörde 12.000 den fazla kişi çalıştığı tahmin edilmektedir. Toplam doğrudan yabancı yatırımların %46’sı, ihracat gelirlerinin %43’ü bu sektörden gelmektedir. Bu alandaki yasal düzenlemeler ve ülkenin Rusya ve Çin Halk Cumhuriyeti ile komşu olması madencilik sektörünü yabancı yatırımcı için bir cazibe merkezi haline getirmektedir. Hızla büyüyen Çin ekonomisinin hammadde ihtiyacı Moğolistan’ın bakır, ve diğer madenlerden yapılan ihracatına ivme katmış ve Moğolistan Çin’in önemli bir tedarikçisi haline getirmiştir.

    5-Ülkenin Kısa Tarihçesi: Cengiz Han’ın birleştirip örgütlediği kabîlelerle, 1206’te Moğolistan’da ilk Moğol Devleti kurulmuştur. Cengiz Han’ın kurmuş olduğu Moğol Devleti’nin adı, ulus olarak Moğolları değil, bölge halklarını anlatmaktaydı. Zaten daha önce Moğol sözcüğü kullanılmamıştır. Cengiz Han’ın 1227’de ölümünden sonra Moğol İmparatorluğu oğulları arasında paylaşıldı. Moğolistan’a Ögedey ve Toluy’un neslinden hanlar, 1634 yılına kadar hâkim oldular. Moğolistan 1634’te Mançu hânedanının hâkimiyetine geçti. On yedinci yüzyılda Çarlık Rusyası, bölgeyi kontrolüne almak için girişimlere başladı. On sekizinci yüzyıl Moğolistan’da Rus ve Çin yanlılarının hakimiyet mücâdelesi ile geçmiştir. Moğol prenseslerinin Çinliler gibi yaşaması Moğolistan’da milliyetçilik akımının başlamasına neden olmuştur. Katolik misyonerlerinin yoğun faaliyetleri sonucu Moğolistan’da Hıristiyanlık tanınmaya başlamıştır. Bu misyonerler Uzak Doğu’da dayanak noktası elde etmek ümidiyle Moğolistan’ın bağımsızlığını desteklemişlerdir. 1912’de Çin’de Mançu hânedanının yıkılmasıyla Moğol prensleri Rusların da yardımıyla Moğolistan’ın bağımsızlığını ilân etmişlerdir. Çinlilerle mücâdeleye girişen Moğollar, 1915’te Çin’e de bağımsızlıklarını tanıtmayı başarmışlardır. Çin-Japon Savaşı sırasında Moğolistan’da yeraltı faaliyetleri ile komünist hareketler başlamıştır. Japonya’nın Kuzey Çin’e girdiği 1935-1937 yıllarında Moğolistan da işgâle uğramış ve mahallî muhtar bölgeler kurulmuştur. 1945’te İkinci Dünya Savaşının bitmesiyle birlikte ülkedeki bağımsızlık yanlısı örgütler faaliyetlerini komünizm paralelinde devam ettirmişlerdir. Komünizme karşı mücâdele eden örgütlerin zayıflatılması sonucu İç Moğolistan, Çin’in hâkimiyetinde muhtar hâle getirilmiştir. İkinci Dünya Savaşından sonra dış Moğolistan’da , ABD ve İngiltere’nin tavsiyesiyle, Moğolistan Halk Cumhuriyeti kurulmuştur. 20 Ekim 1945’te referandumla bağımsızlığını ilân eden Moğolistan, önce Milliyetçi Çin tarafından tanınmıştır. 1946’da Moğolistan Halk Cumhuriyeti ile Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği aralarında ittifak imzalamışlardır. Moğolistan 1961’de Birleşmiş Milletler Örgütüne kabul edilmiştir. Sovyetler Birliği’ndeki ve Doğu Avrupa’daki komünist yönetimlerinin çöküşü komünizmle yönetilen Moğolistan’ı da etkilemiştir. 1990’da çok partili sisteme geçilerek; ekonomik, sosyal ve siyasal reformlar yapılmaya başlanmıştır. 1990’ın Temmuz ayında ilk çok partili seçimler yapılmıştır. Moğolistan’da bulunan Rus birlikleri yapılan anlaşma sonucu geri çekilmişlerdir.

    6-Genel Ekonomik Durum:

    Moğolistan ekonomisi 1960’lardan bu yana büyük bir oranda hayvancılığa bağlı bir görüntü vermektedir. COMECON’un yardımıyla 1960-1980 arasında sınai sektör oluşturulmuş ve 1970’te sınai üretim zirai hasılayı geçmiştir. 1990 yılında sınai üretim inşaat sektörü hariç tutulduğunda GSYİH’nın yüzde 35,6’sına ulaşmıştır. Ulaştırma konusunda alt yapı zayıftır. 1991 yılında canlı hayvan kooperatifleri ve devlet çiftlikleri özelleştirilmiştir. Böylece, 1991’de 25,5 milyon olan canlı hayvan sayısı 1999 yılında 33,6 milyona ulaşmıştır. Tarımın GSYİH içindeki payı 1998’de yüzde 40 ulaşmış, ancak sert geçen kış koşulları sebebiyle 2001’de yüzde 24,9’a ve 2004’te yüzde 21,3’e, 2005’te yüzde 20.1’e, 2006’da yüzde 18.7 gerilemiştir. Sınai üretimde en büyük pay madenciliğe aittir. Madencilikten sonra imalat sanayi gelmektedir; konfeksiyon, özellikle kaşmir ve gıda üretimi de imalat sanayi içinde önemlidir. Bakır, altın ve kaşmir ihracatın dörtte üçünü oluşturmaktadır.

    1990’lı yılların başına kadar Moğolistan ekonomisi, Sovyetler Birliği’nde uygulanan politikalar paralelinde merkezi planlama ile yönetilmiştir. 1950 yılındaki Çin ve Sovyet yardımı ile modernizasyon başlamış ve tarımda kolektivizm 1959’da tamamlanmıştır. 1960’lardan sonra Comecon yardımı sanayileşme, alt yapı ve şehirleşmeye katkıda bulunmuştur.

    Moğolistan’ın piyasa ekonomisine geçişi 1990 yılında olmuştur. Hızlı bir geçiş dönemi özelleştirme, para reformu, fiyat ve ücret serbestleştirmesi ile başlamıştır. 1991’de Moğolistan Dünya Bankası, IMF ve Asya Kalkınma Bankası’na (ADB) üye olmuştur. Sovyet yardımının kesilmesi ile birlikte ülkenin karşılaşacağı sorunların çözülmesine yardımcı olunması hususunda bu kuruluşlar ile anlaşmaya varılmıştır.

    7-T.C. Moğolistan Temsilcilikleri Adres ve Telefonları

    ULAN BATOR BÜYÜKELÇİLİĞİ
    Adres: TURKISH EMBASSY ENKHTAIVNY STREET 5 ULAANBAATAR MONGOLIA POSTA ADRESİ: EMBASSY OF TURKEY CENTRAL POST OFFICE P.O.BOX.1009 ULAANBAATAR-13 MONGOLIA
    Telefon: 00 976-11 329 545 311 200 313 992
    Faks: 00 976-11 313 992
    turkemb@mongol.net
    http://ulanbator.be.mfa.gov.tr

    Kaynak: T.C. Ulan Bator Ticaret Müşavirliği 2008 Yıllık Raporu verilerinden derlenmiştir.

     

    Yorumlarınızın Yönetici Onayını Beklemesini İstemiyorsanız, Üye Olmak İçin Tıklayınız

    Misafir Olarak Yorum Yapın