Stalin’in imzaladığı 31 Temmuz 1944 tarihli Devlet Savunma Komitesi Kararı uyarınca Gürcistan’ın Türkiye sınırı bölgesinde yaşayan 86.000 Türk ve Müslüman nüfus 15 Kasım 1944’te yurtlarından koparılarak sürgüne yollanmıştı.  Ahalinin nakli 4 – 6 hafta sürmüş ve yollarda 17 bin Ahıskalı hayatını kaybetmişti. Yolculuğu, bu faciayı yaşayan tanıklar şöyle anlatıyorlar: Abuzer Tayfur: Üç gün üç gece trenin teker seslerini, ara sıra içinden derin bir ah çekerek ağlayan annemin sesi, acıkınca ağlayan küçücük çocukların feryatlarını hatırlıyorum. Titreyen dizlerini ellerinin güçsüz hareketiyle durdurmak isteyen, üç dört oğlunu savaşa gönderen şimdi ise kendini ve etrafındaki çıldırmak üzere olan insanların halini düşünerek çocuk gibi haykıra haykıra ağlayan ihtiyarın acı sesi bu teker seslerini unutturuyordu. Hazar Denizi’ne yaklaştığımızda tren istasyonuna gelmeden durdu. Trenin kapılarını dışarıdan kilitlediler. Pencereleri ise tahta levhalarla kapattılar, ne olduğunu, nereye götürdüklerini hiç söylemeden. Bunun neden yapıldığı daha sonra ortaya çıktı. İnsanları diri diri Hazar Denizi’nin dibine gömeceklerdi.. İnsanlarla tıka basa dolu olan vagonlarda yaşlıları rahat nefes alabilmeleri için, vagondaki deliklerin yakınında oturtuyorlardı. … Tren Rusya’ya girerken soğuklar başlamıştı. Trenlerde yakacak bir şeyleri, üzerlerinde kalın giysileri olmayan insanlar, bu soğuklarda bir bir hayatlarını kaybediyorlardı. … önce çocuklar, sonra yaşlı kadın ve erkekler ölüyorlardı. Her istasyonda askerler ölen yakınlarının cenazelerin insanların ellerinden zorla alıyor ve Rusya’nın bembeyaz karla kaplı arazilerinde bırakıyorlardı. Bazıları ise cenazeleri halılara sararak duvara dayıyorlardı. Her durakta askerler vagonları didik didik arıyor ve buldukları cenazeleri zorla alarak izsiz çöllerde bırakıyorlardı. Sonra vagonlardaki ağır hastaları da ölmeden istasyonlarda kaderi ile baş başa bırakmaya başladılar…

Sıkıyönetim kuralları altında yaşayan Ahıskalılar, kuralları ihlal etmeleri halinde aileleriyle birlikte 25 yıl Sibirya’ya sürgüne gönderilme tehdidi altındaydılar. Yeni yerleşim bölgesindeki coğrafi özelliklere adapte sürecinde ( salgın ve bulaşıcı hastalıklardan, açlık ve ilaçsızlıktan) 30 bin Ahıskalının hayatını kaybettiği bilinmektedir.

Ahiskaturkleri.com