KUMIKLAR, (kendilerine verdikleri isim: K’umuk), Rusya Federasyonu’nun Türkçe konuşan halkı. Toplam nüfusları 505 bin kişidir. Kumık ovası ve Dağıstan (Kuzey Kafkasya) eteklerinin köklü halkı. Kumık dilinde konuşurlar. Yazı dili Kiril alfabesi kullanılarak oluşturulmuştur. Büyük kısmı müslüman sünnidir. Kumıkların bir etnos olarak şekillenmeleri 12 – 13. yy’larda tamamlanmıştır. Kumıkların yaşadığı alanlarda bazı eski devlet yapılanmaları bulunuyordu. Geçmiş zamanlarda geleneksel geçim kaynakları: tarım (buğday, arpa, pırasa, pirinç, mısır); hayvancılık (büyük baş hayvanlar, koyun, at), ayrıca bahçecilik, bostan, üzüm bağcılığı, balıkçılık, arıcılık, ticaret, tuz ve petrol üretimi, avcılık. Evde uygulanan zanaat ve sanat dalları: çuha işleme, dokuma, halıcılık, deri, metali ahşapi taş işleme. Ana aile tipi yaşça büyüğe saygının birinci sırada olduğu küçük aile tipi, ancak önemli sorunlarda karar alınmasında aile meclisinin önemli tol oynardı. Atalık ve kunaklık müesseseleri gelişmiş idi. Yerleşim planlaması yataydır. Geleneksel ev şekli toprak, iki eğimli saman çatı, ya da düz damlı taştandı. Geleneksel inanışlarında tanrı Tengri, doğa ruhları, şeytani varlıklara hala rastlanır.

Kumıkların köy ve konutları

Kumık köyleri genellike tepelerede kurulur ve yatay olarak planlanır.Sokakları düz ve birbirine paraleldir.Bir kural olarak evlerin büyük avluları, meyve ve sebze bahçeleri var.Kumıklar sokakların ağaçlandırılmasına büyük önem verir.Evlerin çoğu tuğladan yapılmıştır.

Kumıkların genellikle üç tip evleri vardır.

Birinci tip – alçak temel üzerinde yapılan tek katlı ev.Bu tip evlerde döşeme yer seviyesinden fazla yüksek değildir.

İkinci tip – birbüçuk katlı evler. Bu tip evler yüksek bir taş temeli üzerinde yapılır ve bunun döşemesi yer seviyesinden bir hayli daha yüksektir.

Üçüncü tip – iki katlı ev.

Ama bütün bu üç tip evlerin planlaması farklıdır.Bazılarında odalar bir sıra halinde, diğerlerinde ise iki sıra halinde yapılır.Bütün odalar genellikle binanın cephesi boyunca kurulan bir veranda ile birleştiriliyor.Bibirinden ayrı olan odalardan sadece açık verandaya çıkılır.Eskiden zengin Kumıkların evin avlusunda misafirlerini kabul ettikleri özel bir yapı vardı.

Eski zamanlarda yoksul Kumıkların evlerinde pencereler yoktu. Bunun yerine evin çatısında veya kapının üstünde küçük bir boşluk açılırdı.Zenginlerin evlerinde pencereler vardı,tabbi. Ve bir kural olarak pencereler evin avlusuna bakardı. Ev ile sokak arasında kalın duvarlar vardı.

XX.yüzyılında Kumık konutunun mimarisi köklü bir şekilde değişti.Yassı çatı yerine kiremitten yapılan beşik çatı geldi. Evlerin yaşanılan alanı daha büyük oldu, bir veya iki odadan ibaret olan eski evler yerine çok sayıda oda ve penceresi olan büyük evler yapılmaya başlandı.

Evlerin içi de değişti.Ocak yerine modern fırın geldi.Halılar geleneksel olarak Kumık evlerinin ayrılmaz bir dekor unsuruydu.Bu gelenek bugün de varlığını sürdürüyor.Eskiden bakır kaplar ve silahlar Kumık evlerinin duvarlarını süslüyordu. Zamanımızda ise bunlar daha az görülüyor.

Kaynak: turkish.ruvr.ru