Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, 4. Uluslararası Türkiyat Araştırmaları Sempozyumu’nda “Dilleri ve Kültürleri Yok Olma Tehlikesine Maruz Türk toplulukları” tartışılacak.23-26 Mayıs 2012 tarihleri arasında Ankara’da düzenlenecek sempozyumun özdeyişi ise ‘Son Sesler Duyulmadan’ olarak belirlendi.

TRT’nin de aralarında bulunduğu bir çok kamu kurumu ve UNESCO’nun katkılarıyla gerçekleştirilecek sempozyumun hazırlık süreci yaklaşık bir yıl sürdü.

Sempozyumun ana konusu yok olma tehlikesine dilleri ve kültürleri risk altındaki Türk toplulukları.

Risk Altındaki Diller

Yok olma tehlikesi ile karşı karşıya bulunan diller, kuşaklar arasında yeterince veya hiç aktarılmayan, dolayısıyla konuşur sayısı giderek azalan ve öngörülebilir süreçte konuşuru kalmayacak derecede risk altında bulunan dillerdir.

Dillerin yok olma sürecinde kültürler de ciddi derecede zarar görmekte, önce bulanıklaşmakta, yani kültürel değerler tam anlaşılmadan yaşatılmaya çalışılmakta, birkaç kuşak sonra da tamamen baskın kültürün bir parçası hâline gelmektedir.

UNESCO Tehlikedeki Dünya Dilleri Atlası esas alınarak risk altındaki diller belirlenmiştir.

1.Afşarlar / Afshar

2.Baraba Tatarları / Baraba Tatar

3.Çalkandular / Chalkandu

4.Çulım Türkleri / Chulym Turk

5.Dolganlar (Dulgan) / Dolgan

6.Duhalar / Dukha

7.Fu-Yü Kırgızları / Fu-Yu Kirghiz

8.Hakaslar / Khakas

9.Halaçlar / Khalaj

10.Horasani / Khorasani

11.Hotanlar / Khotan

12.İli Salarları / Ili Salar

13.İli Uygurları (Tarançi) / Ili Uyghur (Taranchi)

14.Karagaslar (Tofalar) / Karagas (Tofa)

15.Karaylar / Karaim

16.Kırım Tatarları / Crimean Tatar

17.Kırımçaklar / Kyrymchak

18.Kumandı / Kumandin

19.Litvanya Tatarları / Lithuanian Tatar

20.Lopnor Uygurları / Lopnor Uyghur

21.Nogaylar / Noghay / Noghai

22.Pamir Kırgızları / Pamir Kirghiz

23.Polonya Tatarları / Polish Tatar

24.Salarlar (Salırlar) / Salar

25.Sarı Uygurlar / Yellow Uyghur

26.Sibirya Tatarları / Siberian Tatar

27.Soyotlar / Soyot

28.Songorlar / Sonqor

29.Şorlar / Shor

30.Telengitler / Telengit

31.Teleütler / Teleut

32.Truhmenler / Trukhmen

33.Tubalar / Tuba

34.Urumlar / Urum

35.Yurt Tatarları / Yurt Tatar

Ancak tehlikedeki diller yukarıda sıralananlarla sınırlı değildir. Balkanlarda, Doğu Avrupa’da, İran, Afganistan ve Çin’de yazı dillerinin ve resmî dillerin baskısı altında yok olma tehlikesine maruz pek çok Türk dilinin bulunduğu bilinmektedir.

22 Ağustos 2011 günü başlayıp 26 Mayıs 2012 günü sona erecek 4. Uluslararası Türkiyat Araştırmaları Sempozyumu’nun konu seçim sürecinde, ‘Kaybolan Sesler’ hareket noktası olarak alınmış, bir taraftan şu ana kadar yapılmış çalışmaların değerlendirilmesi hedeflenirken, diğer taraftan da konu uzmanlarını bir araya getirerek gerçekte hangi Türk dillerinin ve kültürlerinin böyle bir tehlikeyle karşı karşıya oldukları veya olmadıkları, eğer tehlike varsa bu tehlikenin derecesinin ne olduğu, tehlikenin önlenebilir düzeyde bulunduğu dil ve kültürler için neler yapılabileceği, herhangi bir şey yapılamayacaklar için ise en azından bu dillerin kayıt altına alınması gibi konuların tartışılmasına ortam hazırlanması hedeflenmiştir.

Sempozyumun bir amacı da yeterince tanınmayan Türk topluluklarının kamuoyunun gündemine getirilmesi.

Sempozyumla ilgili daha ayrıntılı bilgi için:

http://www.sonseslerduyulmadan.hacettepe.edu.tr/tt.shtml

Sempozyum programı için:

http://www.sonseslerduyulmadan.hacettepe.edu.tr/program.pdf

Kaynak: BAKÜ-1NEWS.COM.TR(TRT)